Cerkiew świętej Paraskewii

 

Drewniane cerkwie w Karpatach są najbardziej widocznymi dziełami kultury materialnej zamieszkujących tu przez stulecia górali ruskich, zwanych w zależności od epoki, terytorium geograficznego i przynależności do określonej grupy Rusnakami, Łemkami, Bojkami czy Hucułami. Ich osady ciągnęły się do 1945 roku nieprzerwanym pasem od Piwnicznej i Muszyny, aż w głąb Karpat rumuńskiego Siedmiogrodu. Zdania o architekturze „ruskiej" najróżniejsze - od opinii, że jest to tylko „opad kulturowy", uproszczone naśladownictwo wzorców podpatrzonych w dziełach „prawdziwych" architektów, po pełne zachwytu peany, podkreślające maestrię i oryginalność anonimowych z reguły twórców ludowych. Niezależnie od sporów, drewniane cerkwie pozostają najcenniejszym i najbardziej malowniczym elementem spotykanego w Karpatach budownictwa.

Kwiatoń był wsią ściśle łemkowską. Górale stanowili tu w początku XX wieku 100% ludności, a dane urzędowe wymieniają 297 mieszkańców, wyłącznie wyznania grekokatolickiego. Cerkiew, zaliczana do przykładów architektury zachodniołemkowskiej, powstała w drugiej połowie XVII wieku - tradycja datuje ją na rok 1 700. Wieżę w obecnej formie dobudowano w 1 743 roku, duże remonty miały zaś miejsce w latach 1811, 1904 i 1967. Dziś świątynia jest filią parafii rzymskokatolickiej w Uściu Gorlickim (do 1945 r. Uściu Ruskim). Tam też trzeba zwracać się w sprawie zwiedzania.